جستجوي مقاله (جستجوی پیشرفته)

در این قسمت شما می توانید عنوان یا قسمتی از خلاصه مقاله مورد نظر خود را در کادر زیر وارد نموده و لیست مقالات مرتبط را مشاهده نمایید

اخبار نشریه (آرشیو خبر)

آخرین شماره

No 48
شماره 48 سال 12
زمستان 1397
|

پربازدیدترین مقالات


آخرین مقالات منتشر شده

تالاب¬ها مهم¬ترين و درعین‌حال آسيب¬پذيرترين منابع زيست¬محيطي جهان محسوب مي¬شوند. اين اكوسيستم¬های آبي از لحاظ ذخيره-سازي آب براي كشاورزي، تغذيه چشمه¬ها و آب¬هاي ¬زيرزميني و از دیدگاه اکولوژی از اهميت بالایی برخوردار مي¬باشند. بنابراین جهت حفظ و پایداری تالاب¬ها، مدیریت صحیح و اصولی آنها اهمیت داشته و نیاز به مطالعات مختلف هیدروژئولوژی و هیدرولوژی دارد. تالاب برم¬شور یکی از مهم¬ترین تالاب¬های استان خوزستان بوده که جهت مصارف مختلف شرب و کشاورزی استفاده می¬شود. این تالاب در بین سازند تبخیری گچساران قرار گرفته است. هیچ منبع تغذیه¬کننده دائمی سطحی در اطراف تالاب وجود ندارد و از طرفی دیگر با توجه به خشکسالی¬های اخیر و کمبود شدید منابع آب، این تالاب در طول سال دارای آب می¬باشد. تاکنون هیچ گونه مطالعه¬ای بر روی این تالاب انجام نشده است. جهت تعیین منشا و منبع اصلی تغذیه‌کننده این تالاب نیاز به محاسبه بیلان هیدروژئولوژیکی می¬باشد. در این راستا نقشه هم عمق آب تالاب، تغییرات تراز سطح آب تالاب در طول یک سال به طور ماهانه، حوضه آبگیر آن و پارامترهای مختلف ورودی و خروجی بیلان محاسبه گردید. حداکثر عمق این منبع ‌آبی مهم با توجه به اندازه¬گیری انجام شده در دوره آماری فصل خشک (شهریور) در حدود 3 متر بوده است. بررسی خصوصیات هیدرژئولوژیکی و بیلان آبی تالاب نشان داد که بیلان آبی تالاب برم¬شور مثبت می¬باشد به‌طوری‌که سالانه 10912متر مکعب آب وارد تالاب می¬شود که نشانگر وجود یک منبع تغذیه¬کننده زیرزمینی به تالاب است. بنابراین ضمن ارزیابی توسعه کارست منطقه و با توجه به مطالعات ایزوتوپی و ارتباط هیدرولیکی، تاقدیس آهکی آسماری محتمل¬ترین منشا تغذیه‌کننده تالاب برم¬شور در نظر گرفته شد.
فرزاد اکبری - رحیم باقری - آرش ندری
DOI : 0
کلمات کلیدی : تالاب برم¬شور ، هیدروژئولوژی ، بیلان آبی ، کارست گچی
روش¬های شناسایی¬ الگو توانایی کشف روابط پنهان موجود در بین داده¬های اکتشافی را دارند و با بهره-گیری از این روش¬ها، الگوی پراکندگی ژئوشیمیایی حاکم بر عناصر در محدوده مورد مطالعه قابل شناسایی و تعمیم است. یکی از روش¬های شناسایی ¬الگو، شبکه عصبی چند لایه است که در تخمین غلظت عناصر ژئوشیمیایی در مطالعات معدنی استفاده می¬شود و دقت قابل قبولی ارائه می¬نماید. در این مطالعه، روش شبکه عصبی چند لایه به‌عنوان تخمینگر انتخاب شده و با 1755 نمونه سنگی آنالیز شده با روش ICP، طراحی تخمینگر انجام پذیرفته است. در تحلیل¬ها برای بالا بردن دقت تخمین شبکه عصبی از الگوریتم خوشه¬بندی FCM استفاده شده است. پس از شناسایی تعداد خوشه بهینه موجود در داده¬های ژئوشیمیایی، اقدام به خوشه¬بندی شده و مجموعه داده برای طراحی تخمینگر¬ها از داده¬های خوشه¬بندی شده انتخاب شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که استفاده از داده¬های خوشه¬بندی شده، دقت تخمین را 13 درصد افزایش داده و میانگین دقت تخمینگرهای عناصر ژئوشیمیایی که در حالت استفاده از کل داده¬ها برابر 75 درصد بود به 88 درصد افزایش یافته است. عناصری با دقت¬های پایین در حالت استفاده از کل داده¬ها، در حالت استفاده از داده¬های خوشه¬بندی شده افزایش قابل ملاحظه¬ای از خود نشان داده و خطای تخمین (MSE) در حالت استفاده از داده¬های خوشه¬بندی به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرده است و میانگین خطا از مقدار 079/0 با کاهشی 3 برابری به 025/0 رسیده است.
محرم جهانگیری - سیدرضا قوامی ریابی - بهزاد تخم¬چی
DOI : 0
کلمات کلیدی : تخمین غلظت عناصر ژئوشیمیایی ، الگوریتم خوشه¬بندی FCM ، شبکه عصبی چند لایه ، بهبود دقت تخمین
بازالت¬های پشتاسر در حوضه رسوبی مغان، زون ساختاری تالش و شمال غرب ایران با روند شرقی – غربی برونزد دارند. از نظر سنگ‌شناسی دارای ترم¬های مختلف سنگی از قبیل بازالت، بازالت آندزیتی، آندزیت بازالتی، آندزیت مگاپورفیر، لویسیت تفریت و برش¬های ولکانیکی هستند. کانی¬های اصلی تشکیل‌دهنده بازالت¬ها پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن و الیوین¬های ایدنگزیته و در تفریت¬ها پلاژیوکلاز به‌صورت مگاکریست، کلینوپیروکسن و لویسیت می¬باشند. ریز پردازش الکترونی انجام شده روی کلینوپیروکسن بازالت¬ها نشانگر ترکیب دیوپسیدی آنها است. کلینوپیروکسن بازالت¬های پشتا¬سر دارای ماهیت آذرین و از نظر تکتونوماگمایی متعلق به سری ماگمایی آلکالن و قاره¬ای می¬باشند. بررسی¬های دما فشار سنجی نشان دهنده تبلور کلینوپیروکسن¬ها در گستره دمایی 800 تا 1200 درجه سانتیگراد و فشار تشکیل کمتر از 5 کیلو بار است. ماگمای سازنده این سنگ¬ها فاقد آب در ترکیب خود بوده است. میزان تیتانیوم در کلینوپیروکسن¬ها پایین بوده که معلول حضور کانی¬های تیتانومگنتیت (اوپک) در سنگ است. میزان آهن فریک در کلینوپیروکسن¬ها نشان¬دهنده گریزندگی بالای اکسیژن ماگما است.
عباسعلی امرایی - رضا زارعی سهامیه - محسن موءید - احمد احمدی خلجی - امیر مرتضی عظیم‌زاده
DOI : 0
کلمات کلیدی : بازالت پشتاسر ، دمای تبلور ، شیمی کانیایی ، کلینوپیروکسن
در این مطالعه، میدان تنش زمین¬ساختی امروزی مؤثر بر گسل شمال تبریز و نواحی پیرامون آن با استفاده از 37 سازوکار کانونی زلزله¬های جمع آوری شده از منابع مختلف، بازسازی شده است. برای تعیین ماهیت سازوکار کانونی زلزله¬ها و دامنه تغییرات ماهیت آن¬ها در رژیم¬های مختلف زمین¬ساختی از نمودارهای مثلثی استفاده شده است. ماهیت سازوکار این داده¬ها از رژیم امتدادلغزی تا راندگی تغییر می¬کند. برای به دست آوردن تنسورهای تنش تقلیل یافته¬ای که بیشترین تعداد داده¬ها در آن شرکت کنند و میدان¬های بازسازی شده، پوشش کاملی نسبت به تنش¬های مؤثر بر منطقه داشته باشد، فرایند جدایش تنش¬ها برروی داده¬ها برای جداسازی رژیم¬های زمین¬ساختی متفاوت از سیستم چند مرحله¬ای اعمال شد. نتایج تحلیل وارون و جدایش داخلی داده¬ها، نشان می¬دهد در این منطقه سه سامانه تنش عمل می¬کنند. به‌طور جالب توجهی هر سه سامانه تنش دارای جهت فشارش افقی در جهت شمال غرب-جنوب شرق تا شمال شمال غرب-جنوب جنوب شرق هستند. جهت بیشینه فشارش در هر کدام از رژیم¬های تنش اول، دوم و سوم به ترتیب 329/09، 310/28 و 138/03 می¬باشد.
احد نوری مخوری - بهنام رحیمی
DOI : 0
کلمات کلیدی : جدایش تنش ، گسل شمال تبریز ، مکانیسم کانونی زلزله ، میدان تنش
کانی¬سازی فلوئوریت در معدن کمرپشت، شرق البرز مرکزی، عمدتاً در سنگ¬های آهک دولومیتی¬ سازند کربناته الیکا رخ داده است. هدف از این پژوهش شناسایی انواع دولومیت¬ها و برش¬ها بر پایه مطالعات میکروسکوپی (نور عبوری و نور کاتدولومینسانس) و ساخت و بافت کانسنگ برای دست¬یابی به الگوهای احتمالی تشکیل آ¬ن¬ها با هدف کاربرد در ژنز این کانسار بوده است. به‌کارگیری روش¬های مذکور و ارتباط زمانی و مکانی دولومیت¬ها با فلوئوریت منجر به شناسایی دو گروه عمده (1) دولومیکرایت¬های فاقد لومینسانس قبل از کانی¬سازی موجود در زمینه¬ سنگ آهک دولومیتی میزبان و (2) دولومیکرواسپارایت-دولواسپارایت¬¬های با لومینسانس قرمز تا نارنجی-زرد همراه و همزاد با کانی¬سازی در معدن فلوئوریت کمرپشت گردید. دولومیکرایت¬های قبل از کانی¬سازی با منشاء دیاژنتیک از نوع تدفینی کم ژرفا تا ژرف معرفی شدند، در حالی که دولومیکرواسپارایت¬ها و دولواسپارایت¬های همراه و همزاد با کانی¬سازی، محصول تبلور مجدد دولومیکرایت‌های اولیه سنگ¬میزبان و یا نهشته شدن از محلول¬های گرمابی (شوراب¬های حوضه¬ای) مسبب دگرسانی دولومیتی تفسیر شدند. برش¬های انحلالی-ریزشی و گسلی در مقایسه با برش¬های دیاژنتیک سیمای غالب کانی¬سازی در معدن کمرپشت بودند که به عنوان شواهدی بر منشأ دیرزاد کانی¬سازی فلوئوریت در زون¬های پُرعیار معدن کمرپشت قلمداد شدند و احتمالاً حاصل عملکرد فرآیندهای بعد از دیاژنز (تکتونیک و شوراب¬های حوضه¬ای) بر سنگ¬های آهکی دولومیتی و واحدهای سنگی پوشاننده آنها (سنگ¬های تخریبی گروه شمشک) می¬باشد.
مهشید مهدوی - بهنام شفیعی - آرش امینی - میثم رسولی
DOI : 0
کلمات کلیدی : دولومیتی¬شدن ، برشی¬شدن ، فلوئوریت ، کمرپشت ، الیکا ، البرز
به¬منظور شناسایی عوامل موثر بر کانی¬سازی معدن مس- طلای پورفیری- اپی¬ترمال سوناجیل به بررسی سنجش از دور، کانی¬شناسی و زمین¬شیمی پرداخته شد. بعد از حذف پوشش گیاهی توسط روش شاخص بهنجار¬شده پوشش گیاهی و اثرات بازتابش خورشیدی، خطای دستگاهی و اثرات توپوگرافی و آلبدو توسط روش لاگ بازماندی (LR)، روش¬های نسبت باندی (BR)، ترکیب کاذب رنگی (FCC)، تحلیل مولفه اصلی (PCA) و فیلترینگ تطبیق¬یافته تنظیم اختلاط (MTMF) برای شناسایی زون¬های دگرسانی اصلی منطقه مورد مطالعه به¬کار رفت و دگرسانی¬های فیلیک، آرژیلیک پیشرفته و پروپلیتیک آشکار شدند. دگرسانی¬های مذکور توسط مطالعات کانی¬شناسی تایید شدند. همچنین بررسی زمین¬شیمی نمونه کل توده پورفیری سوناجیل ترکیب میکرودیوریتی و شوشونیتی و پس از کوهزایی بودن معدن سوناجیل را مشخص کرد. در پایان، اختلاف تراکم گسلش، ترکیب ماگمای منشا و عمق کانه¬زایی از عوامل موثر بر کانه¬زایی معدن سوناجیل ذکر شد.
محمد معانی جو - طیبه رمضانی - سعید علیپور
DOI : 0
کلمات کلیدی : کانی¬سازی مس- طلا ، پورفیری- اپی¬ترمال ، زمین¬شیمی، سنجش از دور ، شمال¬غرب کشور
توده‌های نفوذي بازیک جنوب شهرستان گرمی به سن ائوسن بالايي-الیگوسن به‌صورت استوك در میان گدازه‌های بازالتی ائوسن رخنمون دارند. توده‌های نفوذی گابرویی مورد مطالعه دارای بافت گرانولار و حاوی کانی‌های پلاژيوكلاز، پيروكسن و در مقادیر کمتر الیوین، آمفیبول قهوه‌ای، بيوتيت و به‌ندرت آلکالی فلدسپار می‌باشند. پیروکسن‌ها از نوع اوژیت هستند، پلاژیوکلازها ترکیب لابرادوریت و آمفیبول‌ها ترکیب پارگازیتی دارند. آمفیبول‌های مورد مطالعه با مقادیر Na+K)A ) ≤ 5/0 از 57/0 تا 99/0 و AlIV با مقادیر 61/1 تا 97/1 اتم در ساختار کانی‌ها نشانگر تشکیل آن‌ها از یک ماگمای ساب آلکالن می‌باشد. بر اساس نتایج دما- فشارسنجی، آمفیبول‌ها در دمای بین 750 تا 885 درجه سانتی‌گراد و ميانگين فشار 96/5 تا 36/8 کیلو بار، معادل عمق 5/18 تا 9/25 کیلومتر تشکیل شده‌اند. همچنین دماسنجی به روش زوج کانی آمفیبول‌ و پلاژیوکلازهای همزیست نشانگر دمای 758 تا 865 می‌باشد. ترکیب شیمیایی بلورهای آمفيبول با نسبت Fe2+/(Fe2++Mg) از 11/0 تا 32/0، Fe+ 3 با مقادیر 00/0 تا 17/1 اتم در فرمول ساختاری گویای فوگاسيته بالای اکسیژن از 34/6- تا 83/5- و میزان آب 09/3 تا 16/4 درصد در نمونه‌های مورد مطالعه است. شیمی بلورهای آمفیبول‌ نشانگر تشکیل از ماگمای ساب آلکالن مرتبط با جایگاه ژئودینامیکی وابسته به محیط فرورانش است.
محمد مبشر گرمی - غلامرضا احمدزاده - مهراج آقازاده
DOI : 0
کلمات کلیدی : شيمي كاني ، آمفیبول ، پلاژیوکلاز ، دما- فشارسنجی ، فوگاسیته اکسیژن ، گابرو، گرمی
پهنه¬ی فعال گسله شتری¬ (در پایانه¬ی شمالی گسل نایبند)، دارای سازوکار معکوس با مؤلفه¬ی امتدادلغز راستگرد است. مطالعه تصاویر ماهواره¬ای، عدم یکپارچگی گسل و قطعه- قطعه بودن آن را نشان می¬دهد. در این پژوهش، قطعه‌بندی گسل براساس ناپیوستگی هندسی انجام و دو قطعه¬ی شمالی(امتدادN40W) و جنوبی(امتداد N20W) معرفی گردید که کلیه قطعات سازوکار معکوس با مؤلفه¬ی امتدادلغز راستگرد دارند. در میزان ارزیابی فعالیت گسل، با تکیه بر ابعاد فرکتالی زمین‌لرزه‌ها (Ds= 1/60, DN=1/73) و شکستگی¬ها (Ds=0/43, DN=0/68)، و شاخصه¬های ریخت زمین¬ساختی از قبیل شاخص شیب رودخانه(SLs=1703/27 , SLN=1526/7)، سینوسیته¬ی کانال رودخانه (SS=1/24 , SN=1/27)، سینوسیته¬ی پیشانی کوهستان (Smfs=1/1 , SmfN=1/07) ، نسبت V(Vs=0/7 , VN=0/9) و داده¬های ساختاری و لرزه¬ای، قطعه¬ جنوبی به‌عنوان فعال¬ترین بخش معرفی می¬شود. بیش¬ترین فراوانی زلزله¬های ثبت‌شده و بزرگترین زلزله دستگاهی ثبت شده با بزرگای 4/7 ریشتر مربوط به قطعه¬ی جنوبی است، که نشان‌دهنده‌ی پتانسیل بالای لرزه¬خیزی گسل در این قطعه می¬باشد.
مرتضی موسوی - راضیه عباس پور - محمود رضا هیهات
DOI : 0
کلمات کلیدی : پهنه¬ی راندگی شتری ، تحلیل فرکتالی ، تحلیل ریخت زمین ساختی ، قطعه‌بندی گسلی ، لرزه‌خیزی

معرفي نشريه

صاحب امتیاز :پژوهشکده علوم پایه کاربردی
مدیر مسئول :سعید میرزائی
سردبیر :محمدحسین آدابی
هیئت تحریریه :
حميدرضا ناصري
محمدرضا رضايي
عزت ا... رئيسي
عبدا... سعيدي
سيدكاظم علوي پناه
فريدون غضبان
سيد محمود فاطمي عقدا
منوچهر قرشي
محمد قويدل
فريد مر
رضا موسوي حرمي
سعيد ميرزايي
منصور وثوقي عابديني
شاپا :17357128
شاپا الکترونیکی :0

نمایه شده