جستجوي مقاله (جستجوی پیشرفته)

در این قسمت شما می توانید عنوان یا قسمتی از خلاصه مقاله مورد نظر خود را در کادر زیر وارد نمونه و لیست مقالات مرتبط را مشاهده نمایید

اخبار نشریه

آخرین شماره

No 43
شماره 43 سال 11
پاییز 1396
|

پربازدیدترین مقالات


آخرین مقالات منتشر شده

چشمه¬های کارستی سبزآب و بی¬بی¬تلخون از جمله چشمه¬های پرآب استان خوزستان هستند که به ترتیب از آهک¬های آسماری تاقدیس¬های کمارون و پابده تخلیه می‌گردند. سطح بیرون زده آهک¬های آسماری هر دو تاقدیس متناسب با حجم آب تخلیه شده از این چشمه¬ها نمی¬باشد. بر اساس بررسی¬های بیلان اجمالی و هیدروگراف تخلیه چشمه¬ها، منابع آب مهمی در منطقه مورد مطالعه وجود دارد (از جمله مخزن سد شهید عباسپور و همچنین تاقدیس شیرگون) که می¬توانند در امر تغذیه چشمه¬های یاد شده دخالت داشته باشند. بنابراین، جهت ارزیابی این موضوع، محتوی ایزوتوپ¬های پایدار 18O و 2H تمامی منابع آب موجود در منطقه هدف (تخلیه) و در منطقه تغذیه برای دو دوره تر (بهمن 91) و خشک (تیر 92) تعیین گردید. سپس، با استفاده از این نتایج ایزوتوپی و خط آب جوی محلی، به بررسی منشأ تغذیه چشمه¬های منطقه هدف پرداخته شد و ارتفاع منطقه تغذیه و سهم تغذیه احتمالی این چشمه‌ها از منابع آب موجود در منطقه تعیین گردید. نتایج نشان داد که ارتفاع منطقه تغذیه چشمه¬های منطقه هدف با ارتفاع آنها در تاقدیس¬ کارستی شیرگون مطابقت دارد. همچنین، مشخص گردید که دریاچه سد شهید عباسپور در تغذیه چشمه¬ سبزآب مشارکت دارد. با این حال، سهم آب دریافتی چشمه سبزآب از منبع یاد شده در مقایسه با آب دریافتی از تاقدیس شیرگون، چندان قابل ملاحظه نمی‌باشد.
حمیدرضا محمدی بهزاد - نصراله کلانتري - عباس چرچي - آرش ندری
DOI : 0
کلمات کلیدی : چشمه¬های سبزآب و بی¬بی¬تلخون ، منابع تغذیه ، ارتفاع منطقه تغذیه ، خط آب جوی ، ایزوتوپ¬های پایدار 18O و 2H
منطقه اکتشافی رامند بخشی از نوار ماگمایی ارومیه-دختر است که به دلیل قرار گرفتن در ناحیه اثر گسل¬های متقاطع و رخنمون میزبان¬های ریولیتی و ریوداسیتی پالئوژن، تحت تاثیر سیالات ماگمایی قرار گرفته و نشانه¬های بارز کانه¬زایی هیدروترمال در آن مشاهده می¬گردد. گوناگونی کانی¬های رسی، کانی¬های خانواده سیلیس و دگرسانی ناشی از اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن، از مظاهر فعالیت¬های پساماگمایی در منطقه رامند می¬باشند که در نواحی خرد شده، موجب توسعه رگه¬های معدنی شده است. تمرکز اغلب هاله¬های دگرسانی در اطراف توده¬های آتشفشانی بوده و در رگه¬های کوارتز کلسدونی، ناحیه بندی بافتی متنوعی به تبعیت از الگوی بافتی ذخایر اپی¬ترمال مشاهده می¬گردد. روش ارائه شده در این تحقیق مبتنی بر مطالعه تحولات بافتی در رگه¬های کوارتز-پیرتی منطقه رامند است که با استفاده از تایع فرکتال عیار-مساحت، امکان شناسایی مناطق امیدبخش معدنی و ارائه نقشه پیش¬داوری با اولویت اکتشاف طلا را فراهم نموده است. به‌صورت یک قاعده کلی، در رگه¬های سیلیسی با بافت¬های خودساماندهی شده (مانند کوارتز نواری)، محتوای فلزات گران¬بها بیشتر از رگه¬هایی است که بافت شیشه¬ای دارند (ویتروفیریک). علت این امر، مزیت غنی¬شدگی گام به گام در محیط¬های درونزاد منسوب به ذخایر اپی¬ترمال است. نمونه-برداری لیتوژئوشیمیایی منطقه پیش از بررسی تحولات بافتی آن انجام شده و از روش¬های آنالیز دستگاهی و میکروگرافی رگه¬ها به‌منظور بررسی تغییرات عیار طلا و تحولات بافتی کانی¬های سیلیس استفاده گردیده است. بر اساس نتایج این تحقیق، توزیع غیرخطی سیلیس (SiO2) و تحولات بافتی آن در رخساره کوارتز هماتیت نواری (با عیار طلای820 میلی¬گرم بر تن) مشاهده می¬گردد، که رخنمون¬های اصلی آن در غرب منطقه رامند قرار داشته و جهت ادامه فعالیت¬های اکتشافی فاز تفصیلی معرفی شده‌اند.  
سید رضا مهرنیا
DOI : 0
کلمات کلیدی : تحول بافتی ، توزیع سیلیس ، فرکتال ، رامند ، کانی زایی طلا
معدن مس گل¬چشمه در شمال شرق ایران (جنوب شهر نیشابور) در حاشیه زون ساختاری سبزوار واقع گردیده است. براساس مطالعات صحرایی و آزمایشگاهی، رخنمون¬های سنگی این منطقه شامل سنگ¬های آتشفشانی منسوب به ائوسن و یا جوان‌تر با ترکیب آندزیت تا بازالت به همراه واحدهای رسوبی، سنگ-آهک و میان لایه¬هایی از توف و برش می¬باشد. زون¬های دگرسانی مرتبط با لایه¬های آندزیتی - بازالتی شامل کربناتی شدن، پروپلیتیکی، اندکی سیلیسی، آرژیلیکی و سرسیتی می¬باشد و کربناتی شدن مهم‌ترین دگرسانی منطقه می¬باشد. کانه¬زایی به‌طور گسترده درمیان واحدهای آتشفشانی منسوب به ائوسن و یا جوان‌تر رخ داده و از نظر بافتی به‌صورت رگه ـ رگچه، پرکننده حفرات و فضاهای خالی (آمیگدالوئید)، دانه پراکنده، آغشتگی در پلاژیوکلازها و جانشینی صورت گرفته است. بر پایه مطالعات کانه¬نگاری صورت گرفته، کانه¬های اصلی حاوی مس به دو فاز اکسیدی و سولفیدی قابل تفکیک هستند که کانه¬زایی به‌طور عمده شامل فاز اکسیدی است و به‌صورت آغشتگی در سطوح شکستگی¬ها و خلل و فرج و یا پرکننده فضاهای خالی در سنگ میزبان مشاهده می¬شود. کانه¬های اکسیدی به‌صورت کانه¬های کربناتی و سیلیکاتی مس شامل مالاکیت، آزوریت و کریزوکلا بوده و کانه‌های سولفیدی مس شامل کالکوسیت، کوولیت، به مقدار جزئی کالکوپیریت، بورنیت، دیژنیت، تتراهدریت و همچنین مس خالص بوده که در این بین، کالکوسیت¬ها بیشترین فراوانی کانه¬های سولفیدی را دارا می¬باشند. کانه اصلی سولفیدی مس در این محدوده کالکوسیت می¬باشد که احتمالاً شاهد دو نسل از آن هستیم. نسل اول که به‌صورت اولیه و پراکنده در اکثر نقاط تشکیل شده است و نسل دوم کالکوسیت که از تبدیل بورنیت و کالکوپیریت به‌صورت جانشینی و در شرایط سوپرژن ایجاد شده است. مطالعات ژئوشیمیایی حاصل از این پژوهش نشان‌دهنده¬ این است که سنگ¬های آتشفشانی موجود در منطقه ماهیت بازالت¬های کالک آلکالن با گرایش شوشونیتی را داشته و از نظر جایگاه زمین¬ساختی احتمالاً شاخص ماگماتیسم کمان قاره¬ای مرتبط با زون فرورانش می¬باشد. علاوه بر این، بر پایه نتایج حاصل از آنالیز عناصر کمیاب و نادر خاکی مقدار بالای Nb (بیش از 16 گرم در تن)، غنی¬شدگی Rb و نسبت (Zr/Nb)N ( کمتر از 2 و بین 7/0 تا 46/0) می¬تواند نشان¬دهنده¬ی آغشتگی ماگما با پوسته قاره¬ای ‌باشد. عدم وجود آنومالی مشخص از عنصر Eu نشان‌دهنده¬ شرایط ذوب در حالت اکسیدان می¬باشد. با توجه به مطالعات صورت گرفته و با تأکید بر شواهد مختلف از قبیل محیط زمین¬ساختی، کانی¬شناسی و نوع سنگ دربرگیرنده، ساخت و بافت ماده معدنی، پاراژنز کانه‌نگاری، شکل ماده معدنی و عناصر همراه، این منطقه معدنی با ذخایر مس نوع مانتو واقع در شیلی مقایسه گردیده است و علیرغم پاره¬ای از تفاوت¬ها، می¬توان منطقه گل‌چشمه را در رده کانسارهای تیپ مس نوع مانتو طبقه‌بندی کرد.
فاطمه نجمی - سید احمد مظاهری - سعید سعادت - اعظم انتظاری هرسینی
DOI : 0
کلمات کلیدی : گل¬چشمه ، آندزیت ، کانه¬زایی ، دگرسانی ، مس مانتو ، میشیگان
ارزیابی کمی اشکال و عوارض سطح زمین و محاسبه¬ی شاخص¬های ریخت¬سنجی رودخانه¬ها و مجرای رودها و پیشانی کوهستان¬ها از بهترین روش¬های بررسی زمین¬ساخت فعال می¬باشد. گستره مورد مطالعه در پهنه فروبار دزفول، در کمربند ساده زاگرس چین‌خورده قرار گرفته است. در این پژوهش با بهره¬گیری از مدل رقومی ارتفاع، زمین¬ساخت و ریخت زمین¬ساخت منطقه لالی - گتوند تفسیر شده است در این تحقیق برای تعیین فعالیت¬های زمین¬ساختی، با توجه به زمین¬ساخت کلی زاگرس ساده چین‌خورده و فروبار دزفول، سه شاخص پیچ‌وخم پیشانی کوهستان ، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن و شاخص طول شیب رودخانه در منطقه¬ی لالی - گتوند در شمال خاوری خوزستان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. پس از محاسبه¬ی شاخص¬های مذکور و تلفیق لایه¬های اطلاعاتی آن¬ها، نقشه پهنه¬بندی فعالیت نوزمین¬ساختی به‌صورت کمی در چهار رده خیلی فعال، فعال، نسبتاً فعال و غیرفعال تفکیک گردید. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده به ترتیب شاخص طول شیب رودخانه حداکثر فعالیت زمین¬ساختی را در شمال خاوری، شاخص نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن حداکثر فعالیت را در خاور، شمال خاوری و شمال باختری و شاخص پیچ‌وخم پیشانی کوهستان بیشترین فعالیت را در شمال خاوری، جنوب خاوری و مرکز نشان می¬دهد. نقشه¬ی پهنه¬بندی نوزمین¬ساختی نشان می¬دهد بیشترین میزان فعالیت زمین¬ساختی در شمال، شمال خاوری و مرکز و کمترین فعالیت در جنوب است.
حسین احمدی نوبری - عزیز رحیمی - حجت اله صفری - آرش برجسته
DOI : 0
کلمات کلیدی : شاخص¬های ریخت¬سنجی ، فعالیت نوزمین¬ساختی ، لالی - گتوند ، کمربند چین‌خورده ساده زاگرس
توده گرانودیوریتی ده بالا با روند شرقی - غربی در 45 کیلومتری جنوب غرب بویین‌زهرا، در استان قزوین برونزد دارد. این توده حاوی انکلاوهای میکروگرانولار مافیک متعدد با ترکیب دیوریت - کوارتزمونزودیوریت است. انکلاوها با اشکال گرد شده و بیضوی با اندازه¬های دو تا 20 سانتی¬متر در گرانودیوریت¬های میزبان پراکنده شده¬اند. انکلاوها عموماً تماس ناگهانی با گرانودیوریت¬های میزبان دارند و از مجموعه کانی¬های آذرین تشکیل شده¬اند. وجود شواهد بافتی نشان‌دهنده عدم تعادل از قبیل حضور پلاژیوکلازهایی با زونینگ ترکیبی و سطوح تحلیلی مکرر، سوزن¬های آپاتیت و کوارتزهای اوسلی در انکلاوها نشانه تغییرات شیمیایی و یا حرارتی مذاب در حین رشد بلور و شاهدی برای وقوع اختلاط ماگمایی هستند. انکلاو¬ها از LREES و LILES غنی¬شده و از HFSES تهی¬شده هستند. گرانودیوریت¬ها با محتوای 9/66-2/64= SiO2، از نوع کالک¬آلکالن غنی از پتاسیم بوده و مشخصات سنگ¬های متا¬آلومین (1/1>A/CNK) را نشان می¬دهند. غنی¬شدگی از عناصر ناسازگار La, Ce, Rb, Th, K وNd در کنار آنومالی منفیTi, Ba, Eu, Nb و P دلالت بر نقش پوسته زیرین در شکل¬گیری ماگمای سازنده گرانودیوریت¬ها دارد، اما محتوای نسبتاً بالای≠Mg ( 43/0- 039/0) پیشنهاد می¬کند که گرانودیوریت¬های ده بالا از اختلاط ماگمای مافیک حاصل از گوشته با ماگمای فلسیک پوسته به ¬وجود آمده باشند. انکلاوها با مقادیر نسبتاً پایین 2/58- 8/52=SiO2، 92/0- 77/0=A/CNK، مقدار متوسط پتاسیم 8/3-4/1=K2O و مقدار نسبتاً بالای (46/0-4/0)≠Mg مشخص می¬شوند. بر اساس ویژگی¬های ژئوشیمیایی و مقادیر 8/1-6/1=Dy/Yb، به نظر می¬رسد ماگمای سازنده انکلاوها از ذوب بخشی گوه گوشته در زون انتقالی اسپینل- گارنت حاصل شده و در تماس با ماگماهای فلسیک حاصل از ذوب پوسته، تا حدی متحول شده¬ باشد.
زینب قرامحمدی - علی کنعانیان - محسن الیاسی
DOI : 0
کلمات کلیدی : اختلاط ماگمایی ، انکلاو¬های میکروگرانولار مافیک ، توده نفوذی ده بالا ، پوسته زیرین ، کالک¬آلکالن
منطقه مورد مطالعه در 35 کیلومتری شمال¬غرب تبریز واقع شده است. بر اساس شواهد چینه¬ای سنگ-های آتشفشانی منطقه منور، سنی از میو- پلیوسن تا پلیو- کواترنری داشته و از نظر زمین¬شناسی ساختاری بخشی از زون البرز باختری – آذربایجان به شمار می¬روند. سنگ¬های آتشفشانی بیشتر از نوع داسیت، ریوداسیت، آندزیت، آندزیت بازالت و تراکی آندزیت می¬باشند. در نمودارهای عنکبوتی، این سنگ¬ها غنی‌شدگی از عناصر LREE و LILEنسبت به HREE و HFSE، تهی شدگی و آنومالی منفی Ti، Nb و Ta (TNT) و نسبت¬های بالای Ba/Nb و Ba/Ta را نمایان می¬سازند که نشانگر شکل¬گیری آنها در قوس¬های قاره¬ای و قوس¬های بعد از تصادم هستند. مقادیر بالای SiO2 برابر با 55 تا 66 درصد وزنی و پایین بودن مقادیر MgO، Y و Yb و نسبت¬های بالایSr/Y و La/Yb بیانگر شکل-گیری آنها از یک ماگمای آداکایتی پرسیلیس در منطقه است. با وجود این شواهد و بررسی الگوهای پراکندگی عناصر نادر خاکی نشان¬دهنده تشکیل ماگما از ذوب بخشی پوسته ضخیم شده پس از برخورد است.
مهدیه فاضلی حق - نصیر عامل - احمد جهانگیری
DOI : 0
کلمات کلیدی : سنگ¬های آداکایتی ، پوسته ضخیم شده بعد تصادم ، منور ، تبریز ،
ورقه 1:50000 منجیل در محدودة 15 49 تا 30 49 طول جغرافيائي و 30 36 تا 45 36 عرض جغرافيائي واقع شده است. این منطقه از نظر ساختماني، در زون البرز قرار دارد. در این محدوده سنگ‌هایی از دوران پالئوزوییک، مزوزوییک و سنوزوییک رخنمون دارند. سنگ‌های آتشفشانی با ترکیب بازیک تا متوسط که به شدت دگرسان شده‌اند، قدیمی‌ترین سنگ‌های منطقه را تشکیل می¬دهند. از کانی‌سازی‌های این محدوده می‌توان به کاني‌سازي‌هاي مرتبط با ولکانيک‌هاي حدواسط تا اسيدي و کاني‌سازي‌هاي مرتبط با توده‌هاي نفوذي فلسيک اشاره نمود. نتايج پردازش نمونه‌ها نشان داد که برگه مورد مطالعه‌ی منجیل از پتانسيل بالائي برخوردار بوده و بر این اساس چندین محدوده اميدبخش جهت کنترل صحرائي آنومالی‌ها معرفي گردید. عمده این آنومالي¬ها را Zn, Au، Cu، Mn، Pb وFe تشکيل داده¬اند.
نسیم حیدریان دهکردی - محمدحسن توکل - سیما پورمحمدی
DOI : 0
کلمات کلیدی : رسوبات آبراهه‌ای ، پتانسیل‌سنجی ، GIS
ناودیس حاتم آباد در 40 کیلومتری شمال قاین واقع شده است و گستردگی آن 190 کیلومتر مربع است. تحلیل هندسی و جنبشی این ناودیس برای بررسی پیوند ساختاری آن با گسل فعال دشت بیاض موضوع این نوشتار است. قرار گرفتن ناودیس حاتم آباد در محل گسست قطعات گسلی دشت بیاض و شکل S مانند این ناودیس، که حاکی از تاثیرپذیری از یک حرکت راستالغز چپگرد است، سوالات زیادی را در مورد احتمال تاثیر گسل چپگرد دشت بیاض بر آن مطرح نموده است. تحلیل هندسی مقاطع ساختاری، راستای کرنش بیشینه 221 یا 41 درجه را برای ناودیس حاتم آباد ارائه می‌نماید که با راستای تنش مربوط به گسل دشت بیاض تطابق خوبی نشان می‌دهد. سازوکار گسل محمدآباد علم به همراه راستای تنش 217 یا 37 درجه که به روش دووجهی عمود برهم، به‌دست‌آمده است، نیز شکل S مانند ناودیس حاتم آباد را توجیه می‌کند. بنا به آنچه ذکر گردید ناودیس حاتم آباد در اثر قرار گرفتن در یک زون ترافشارشی چپگرد، بین گسل چپگرد با مولفه معکوس دشت بیاض و گسل محمدآباد علم با سازوکار معکوس و مولفه امتدادلغز چپگرد دچار تغییر شکل شده است.
مرتضی گلچین - اسماعیل اله پور - محمودرضا هیهات - محمدمهدی خطیب
DOI : 0
کلمات کلیدی : ناودیس ، حاتم آباد ، گسل ، دشت بیاض ، تحلیل هندسی
در جنوب شهرستان محلات، مجموعه¬ سنگ¬های دگرگونی، رسوبی و ماگمایی به سن پرکامبرین تا عهد حاضر رخنمون دارند. سنگ¬های دگرگونی این ناحیه، بخش باختری مجموعه دگرگونی موته-گلپایگان، در بخش مرکزی پهنه سنندج-سیرجان را تشکیل می¬دهند. این مجموعه دگرگونی توسط گسل¬های عادي از سنگ¬هاي رسوبی جوان¬تر جدا شده¬ است. سنگ‌شناسی غالب این مجموعه از شیست، مرمر، گنایس و آمفیبولیت تشکیل شده که سه مرحله متوالی دگرریختی پیشرونده 1 ,D2 ,D3D و سه مرحله دگرگونی را تحمل نموده¬اند. مرحله اول دگرریختی (1D) با ایجاد چین¬های یال موازی و بین برگوارگی، بودین¬های کششی نوع اول و برگوارگی تفریقی در رخساره آمفیبولیت تا شیست سبز عمل کرده است. مرحله دوم دگرریختی (2D) با محو آثار دگرریختی اول و ایجاد چین¬های فشرده تا برگشته نسل دوم و ایجاد برگوارگی میلونیتی و ایجاد نسل دوم بودین¬ها در رخساره شیست سبز ادامه یافته است. سرانجام دگرریختی مرحله سوم (3D) در شرایط شکنا–شکل¬پذیر رخ داده و با کاهش شدت دگرریختی در سنگ¬های منطقه همراه است. دگرگونی¬ مجاورتی منطقه، نتیجه تزریق توده¬های نفوذی متعددی است که ایجاد هاله¬های دگرگونی، تشکیل هورنفلس¬ و یا اسکارن و در مقیاس میکروسکوپی تشکیل کانی¬های جدید و یا تبلور و به‌هم‌ریختگی و محو آثار و ساختارهای قبلی را به دنبال داشته است.
سمیه رضایی‌نژاد - محمدرضا شیخ‌الاسلامی - نعمت‌الله رشید نژاد عمران - منیره پشت کوهی
DOI : 0
کلمات کلیدی : پهنه سنندج-سیرجان ، دگرریختی ، دگرگونی ، محلات

معرفي نشريه

صاحب امتیاز :پژوهشکده علوم پایه کاربردی
مدیر مسئول :سعید میرزائی
سردبیر :محمدحسین آدابی
هیئت تحریریه :
حميدرضا ناصري
محمدرضا رضايي
عزت ا... رئيسي
عبدا... سعيدي
سيدكاظم علوي پناه
فريدون غضبان
سيد محمود فاطمي عقدا
منوچهر قرشي
محمد قويدل
فريد مر
رضا موسوي حرمي
سعيد ميرزايي
منصور وثوقي عابديني
شاپا :17357128
شاپا الکترونیکی :0

نمایه شده