مقاله


کد مقاله : 13940915161641722

عنوان مقاله : مه¬موج احتمالي در جنوب كاسپين حاصل از رخداد يك زمين‎لرزه سترگ

نشریه شماره : 32 فصل زمستان 1393

مشاهده شده : 672

فایل های مقاله : 3.3 MB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 حميد نظري h.nazari@gsi.ir استادیار دکترا
2 محمد قویدل Ghorashi@yahoo.com دانشیار دکترا
3 آمنه كاوه فيروز KavehFirouz@yahoo.com دانشیار دانشجوی دکترا
4 محمدرضا انساني Ensani@yahoo.com مربی کارشناسی ارشد

چکیده مقاله

حوضه جنوب كاسپين با بلندي¬هاي البرز مركزي در جنوب و كوه¬هاي تالش در سوي جنوب¬باختري در بر‎گرفته مي¬شود. بلندي¬هاي البرز مركزي با راستاي خاوري- باختري و تالش با راستاي شمالي- جنوبي بخشي از كمربند لرزه‎اي آلپ- هيماليا به¬ شمار مي¬آيند. گسله خزر (كاسپين) با درازايي بیش از 450 كيلومتر و گسله آستارا با درازاي 110 كيلومتر به -عنوان مرز شمالي البرز مركزي و مرز خاوري كوه¬هاي تالش در جايي كه سنگ¬هاي مزوزوئيك و پالئوژن بر روي نهشته¬هاي جوان دشت ساحلي جنوب كاسپين رانده شده، مشاهده مي¬گردند. بر ‎پايه پژوهش¬هاي ريخت¬زمين¬ساختي و پارينه‎لرزه-شناسي گمان مي¬رود كه بخش بزرگي از كوتاه‎شدگي كنوني در البرز بر روي دامنه شمالي كوه و در امتداد پهنه¬ گسلي خزر متمركز باشد. چنين مرزي را مي¬توان به¬ عنوان پيشاني همبري بين البرز و حوضه كاسپين جنوبي تفسير نمود. مطالعات اخير چينه¬نگاري نهشته¬هاي هلوسن پليوستوسن در خاور دره هراز نشانگر نرخ فروكاوي برابر mm/yr 25/1در 12 هزار سال گذشته است. با فرض ارتباط فروكاوي با عملكرد مولفه شاقولي بر روي گسله خزر، كوتاه¬شدگي شمالي- جنوبي بر روي اين گسل با شيب35 به¬ سوي جنوب برابر با mm/yr 5/2 برآورد مي¬گردد كه تنها يك دهم از ميزان كل كوتاه-شدگي ( mm/yr2±5) البرز مي¬باشد. بر‎ پايه مشاهدات لرزه¬اي و ژئوفيزيكي گسله¬ خزر نيز چون گسله آستارا به‎ عنوان سامانه فعال و اصلي در لبه جنوب¬باختري حوضه كاسپين جنوبي به صورت سامانه گسلي پيشرونده به زير دريا كشيده شده است. رخداد زمين‎لرزه¬هاي بسياري را مي¬توان نتيجه جنبش شاخه¬هاي گوناگون اين سامانه¬هاي گسلي در پهنه¬هاي خشكي و آبي حوضه كاسپين جنوبي دانست. بر ‎پايه هندسه حوضه، گسله¬هاي پيشرونده به سوي شمال يا خاور و شيب كرانه¬اي، افزون‎بر بيش از 20 كيلومتر ستبراي نهشته¬اي نئوژن و كواترنري حوضه كاسپين جنوبي در انگاره¬اي با احتمال رخداد يك فعاليت لرزه¬اي (7m ≥) بر‎روي گسله خزر يا گسله آستارا يا يكي از شاخه¬هاي پيش‎رانده شمالي و خاوري آن‎ها به¬عنوان نزديك¬ترين گسله¬هاي جنبا به اين درياچه بزرگ رخداد گسلش¬هاي زمين¬لرزه¬اي و يا زمين¬لغزش¬هاي زيردريايي توانايي توليد مه¬موج در كرانه¬هاي پرشيب جنوبي را خواهند داشت.