مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه زمین شناسی ایران 1735-7128 18 71 2025 1 27 Flood Flow Simulation Downstream of Karkheh Dam and Providing Guidance and Control Solutions with Regard to Geological Setting of Watershed شبیه‌سازی جریان سیلاب در پایین‌دست سد کرخه و ارایه راهکارهای کنترل آن با نگاهی بر جایگاه زمین‌شناسی حوضه آبریز fa نورالدین بازگیر شهید چمران اهواز علی محمد آخوندعلی دانشگاه شهید چمران اهواز کاظم حمادی سازمان آب و برق خوزستان 2024 5 7 <p>The Karkheh basin is located in the west of the country with an area over than 50 thousand square kilometers. Despite the presence of upstream reservoir dams, especially the large Karkheh Reservoir Dam, its downstream plains and cities are still not safe from flood hazards. Considering the geological positioning of the Karkheh River basin, during heavy rainfall, over 70% of the basin area has the potential to produce flooding. The aim of the current research is to simulate flood flow using a one- and two-dimensional model and to use flood channels and storage ponds to divert and store part of the flood in a way that reduces downstream damage to an acceptable level. In order to hydraulically model the flow in flood conditions, the MIKE FLOOD model was used. This model has the ability to simulate complex flows in the river and floodplains hydrodynamically. The hydrological and geometric data required for the model were prepared; Also, flood discharges of 500 to 2500 cubic meters per second with a duration of 11 days and a volume equivalent to 475 to 2376 million cubic meters were introduced as the upstream boundary to the model for simulation in 5 scenarios. The results of the study showed that among the options studied, the "Shakariyeh" pond and floodgate are active in all major floods of the Karkheh River and provide 50% of the total proposed storage volume of the entire system in terms of storage volume. Also, this pond ultimately leads to the Hur-e-Azim wetland, which in addition to helping to meet the environmental needs of the wetland, is also a suitable place to store and store a significant volume of floodwater. This area was determined as the most effective (first priority) location for the delay pond in terms of storage volume and susceptibility to topographic conditions.</p> <p>حوضه آبریز کرخه با وسعت بیش از 50 هزار کیلومترمربع در غرب کشور واقع است. با این همه وجود سد&zwnj;های مخزنی بالادست بخصوص سد مخزنی بزرگ کرخه، دشت&zwnj;ها و شهرهای پایین&zwnj;دست آن هنوز از مخاطرات سيل در امان نیست. با توجه به جایگاه زمین&zwnj;شناسی حوضه آبریز رود کرخه، در بارش&zwnj;های شدید بیش از 70 درصد مساحت حوضه آبریز پتانسیل تولید سیلاب دارد. هدف پژوهش جاری شبیه&zwnj;سازی جریان سیلاب توسط مدل یک- دو بعدی و استفاده از کانال&zwnj;های سیلاب بر و حوضچه&zwnj;های ذخیره&zwnj;ای برای انحراف و ذخیره بخشی از سیلاب به&zwnj;طوری&zwnj;که خسارات پایین&zwnj;دست را در حد قابل قبول تقلیل دهد. به&zwnj;منظور مدل&zwnj;سازی هیدرولیک جریان در شرایط سیلابی از مدل MIKE FLOOD استفاده شد. این مدل توانایی شبیه&zwnj;سازی جریان&zwnj;های پیچیده در رودخانه و سیلاب&zwnj;دشت&zwnj;ها را به&zwnj;صورت هیدرودینامیکی دارد. داده&zwnj;های هیدرولوژیکی و هندسی مورد نیاز مدل آماده&zwnj;سازی شد؛ همچنین دبی&zwnj;های سیلابی 500 تا 2500 مترمکعب بر ثانیه با تداوم 11 روزه و حجم معادل 475 تا 2376 میلیون مترمکعب طی پنج سناریو به&zwnj;عنوان مرز بالادست به مدل برای شبیه&zwnj;سازی معرفی شد. نتایج پژوهش نشان داد که از میان گزینه&zwnj;های مورد بررسی، حوضچه و سیلاب&zwnj;بر "شاکریه" در تمامی سیلاب&zwnj;های بزرگ رودخانه کرخه فعال است و از نظر حجم نگهداشت 50 درصد از کل حجم ذخیره پیشنهادی کل سامانه را تامین می&zwnj;کند. همچنین این حوضچه در نهایت به تالاب هورالعظیم منتهی می&zwnj;شود و علاوه بر کمک به تامین نیاز زیست&zwnj;محیطی تالاب، مکان مناسبی برای نگهداشت و ذخیره حجم قابل توجه سیلاب نیز می&zwnj;باشد. این گستره به&zwnj;عنوان موثرترین (اولویت اول) محل حوضچه تاخیری از نظر حجم ذخیره و مستعد بودن شرایط توپوگرافی تعیین شد.</p> http://geology.saminatech.ir/fa/Article/Download/50042