مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه زمین شناسی ایران 1735-7128 20 77 2026 11 8 Mesozoic magmatism in the Tal Bargah-Sargodar area, east of Darab, south of Iran ماگماتیسم مزوزوئیک در منطقه تل بارگاه ـ سرگدار، شرق داراب، جنوب ایران 83 100 fa 2025 11 3 The Tal Bargah-Sargdar area is located in southern Iran, east of Darab in Fars province and on the border of the Sanandaj-Sirjan and Zagros-over thrust zones. The major rock units in the studied area include basic and rarely acidic volcanic rocks, intruded by gabbroic and gabbrodiorite dykes. This complex is ultimately covered by the Tarbour detrital-carbonate formation (Meistrichtian-Cenomanian). The presence of numerous microscopic textures such as hyalo-microlitic, porphyric, intersertal, fluidal, variolitic, spherulitic and mesh texture in volcanic rocks indicates fast cooling under submarine conditions and water pressure imbalance during crystallization. The intrusive rocks in the area include gabbroic, micro-gabbroic, and gabbro-diorite dikes, and show rare signs of prehnite-pumpellyite metamorphic facies due to burial. The rock units in this area have sodic nature (poor in potassium). The majority of volcanic units in this area have calc-alkaline and the majority of intrusive rocks have a tholeiitic nature, and yet they are often located at the border of these two natures. The trace element pattern in the rock samples of the area indicates their placement in a regime related to a magmatic arc. It seems that the overlap of tholeiitic-calc-alkaline series and the placement between MORB and island arcs can confirm two different geodynamic regimes of magmatism in the area; One in the north of the Neotethys and probably coincided with the subduction of oceanic plate under the oceanic crust that led to the development of island arc magmatism, and the second in the south of the Neotethys and related to mid-ocean ridges. منطقه تل بارگاه ـ سرگدار در جنوب ایران، شرق داراب استان فارس و مرز پهنه‌های سنندج ـ سیرجان و زاگرس رورانده قرار دارد. واحدهای سنگی فراوان در منطقه را سنگ‌های آتش‌فشانی بیشتر بازیک و به‌ندرت اسیدی تشکیل می‌دهند که دایک‌های گابرویی و گابرودیوریتی در درون آن‌ها نفوذ کرده‌اند. این مجموعه نهایتاً با سازند آواری-کربناته تاربور (مائیستریشتین-سنومانین) پوشیده شده است. وجود بافت‌های میکروسکوپی متعدد مانند هیالومیکرولیتی و میکرولیتیک، پورفیریک، اینترسرتال، فلوئیدال، واریولیتی، اسفرولیتی و غربالی در سنگ‌های آتش‌فشانی منطقه نشان‌دهنده سرد شدن سریع در شرایط زیردریایی و عدم تعادل فشار آب در شرایط تبلور است. سنگ‌های آذرین نفوذی در منطقه شامل دایک و سیل‌های گابرویی، میکروگابرویی و گابرودیوریتی بوده و آثار ناچیزی از دگرگونی در حد رخساره پرهنیت-پومپله‌ایت ناشی از تدفین را نشان می‌دهند. واحدهای سنگی این منطقه فقیر از پتاسیم بوده و سرشت سدیک دارند. بیشتر واحدهای آتش‌فشانی در این منطقه دارای سرشت کالک آلکالن و کلان واحدهای آذرین درونی ماهیتی تولئیتی هستند، بااین‌حال اغلب در مرز این دو سرشت قرار دارند. الگوی عناصر کمیاب در سنگ‌های منطقه نشان از جای‌گیری آن‌ها در رژیم مرتبط با کمان ماگمایی دارد. به نظر می‌رسد، همپوشانی سری‌های تولئیتی-کالک‌آلکالن و قرارگیری بین بازالت‌های پشته‌های میان‌اقیانوسی و جزایر قوسی می‌توانند نشان‌دهنده دو رژیم متفاوت ژئودینامیکی ماگماتیسم در منطقه باشند؛ یکی در شمال نئوتتیس و شاید همگام با فرورانش ورقه اقیانوسی به زیر ورقه اقیانوسی که منجر به توسعه ماگماتیسم جزایر قوسی شده است، و دیگری در جنوب نئوتتیس و مرتبط با پشته‌های میان‌اقیانوسی شکل‌گرفته است. http://geology.saminatech.ir/en/Article/Download/55377