مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71281974202577Designing the optimal size of reserve estimation blocks based on different criteria (case study: Mouchesh Zarzima gold deposit)طراحی اندازه و ابعاد بهینه بلوک¬های تخمین ذخیره بر اساس معیارهای مختلف (مورد مطالعه: کانسارطلای زرزیمای موچش)122faرضااحمدیعضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی اراکهانیه شاه زمانیدانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مهندسی معدن، دانشکده مهندسی علوم زمین، دانشگاه صنعتی اراک2025215<p>Choosing optimal size of blocks has a significant impact on block model and as a result, accuracy of estimation results for grade and reserve of deposits. In this research, the optimal size of estimation blocks has been determined for block modeling and reserve evaluation of Kurdistan Mouchesh Zarzimai gold deposit. To achieve the goal, in addition to the usual criteria containing exploration grid size and estimation error, the rock quality designation (RQD) parameter was also used. With this approach, the optimal size of each main block was determined 5*5 m and 2 m in the horizontal and vertical directions, respectively, whereas for the sub-blocks, 2.5*2.5 m and 1 m was selected in those directions, respectively. Based on the variography of transformed gold assay data, the theoretical models of spherical, Gaussian, and exponential fitted on the experimental variograms, while the deposit has geometric anisotropy. To estimate the average grade and reserve of the deposit, squared inverse distance and log-kriging methods were used via Datamine software. Employing the squared inverse distance method with the log-kriging is for the possibility of evaluating the accuracy of estimation results through comparison. To control the grade in the various economic conditions, average grade, ore reserve and average estimation variance of the grade were calculated for the cut off grades of 250, 500, 1000 and 2000 mg/ton. The trend of tonnage-grade diagrams of the deposit confirm the correctness of the process. Also, the results of the log-kriging estimation method are more accurate and reliable than the squared inverse distance due to the unbiasedness and lower estimation variance.</p><p>انتخاب اندازه و ابعاد بهینه بلوک¬ها تاثیر بسزایی بر روی مدل بلوکی و درنتیجه دقت نتایج تخمین عیار و میزان ذخیره کانسارها می¬گذارد. در پژوهش حاضر، تعیین اندازه بهینه بلوک¬های تخمین به¬منظور مدلسازی بلوکی و ارزیابی ذخیره کانسار طلای زرزیمای موچش واقع در استان کردستان، صورت گرفته است. برای دست¬یابی به هدف، علاوه بر معیارهای معمول همانند اندازه شبکه اکتشاف و میزان خطای تخمین، از پارامتر شاخص کیفی سنگ ((RQD نیز استفاده شد. با این رویکرد، اندازه بهینه هر بلوک اصلی 5×5 متر در جهات افقی و دو متر در جهت قائم و برای زیربلوک¬ها 5/2×5/2 متر در جهات افقی و یک متر در جهت قائم انتخاب شد. بر پایه واریوگرافی داده¬های تبدیل¬یافته عیارسنجی طلا، مدل¬های تئوری انطباق¬یافته بر واریوگرام¬های تجربی از نوع کروی، گوسی و نمایی است و کانسار دارای ناهمسانگردی هندسی می¬باشد. برای تخمین متوسط عیار و ذخیره کانسار از روش¬های هندسی عکس مجذور فاصله و زمین¬آماری لاگ کریجینگ معمولی به کمک نرم¬افزار Datamine استفاده شد. استفاده از روش عکس مجذور فاصله همراه با روش لاگ کریجینگ معمولی، به¬منظور امکان¬پذیری ارزیابی صحت نتایج از طریق مقایسه نتایج تخمین می¬باشد. برای کنترل عیار در شرایط مختلف اقتصادی، متوسط عیار، میزان ذخیره و متوسط واریانس تخمین عیار کانسار به¬ازای عیارحد‌های 250، 500، 1000 و 2000 میلی¬گرم بر تن محاسبه شد. براساس نتایج، روند نمودارهای عیار- تناژ کانسار صحت انجام فرآیند را تایید می¬نمایند. همچنین مطابق انتظار، نتایج روش تخمین لاگ کریجینگ به دلیل نا اریب بودن و خطای تخمین کمتر، از روش عکس مجذور فاصله دقیق¬تر و قابل اعتمادتر است.</p>http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/50758مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71281974202577Selection of Appropriate Zones for Hydraulic Fracturing Operations in the Ilam and Sarvak Formations of an Oil Well in the Southwestern Oil Fields of Iranانتخاب زون مناسب برای عملیات شکافت هیدرولیکی در سازندهای ایلام و سروک در یکی از چاه¬های نفتی میادین جنوب غربی ایران2337faمهرانکلهریجهاد دانشگاهی دانشگاه شهید بهشتیسجاد قره چلوگروه زمینشناسی نفت، پژوهشکده علوم پایه کاربردیسپیده یاسمی خیابانیگروه زمینشناسی نفت، پژوهشکده علوم پایه کاربردی202549<p>Hydraulic fracturing is one of the most widely used well stimulation methods in oil and gas reservoirs worldwide. Economically, selecting the appropriate zone for hydraulic fracturing operations is highly critical. Geomechanical parameters play a significant and influential role in identifying candidate zones. Among the most important geomechanical parameters are the magnitude and orientation of the minimum horizontal stress and the rock mechanical properties of the formation. In this study, the process of zonation and selecting the optimal zone is investigated using stress zone identification based on minimum horizontal stress, rock mechanical zonation based on rock mechanical parameters, and integrating these results with acceptable thresholds for porosity and permeability. First, rock mechanical parameters such as Young’s modulus, Poisson’s ratio, Uniaxial Compressive Strength, fracture toughness, and rock brittleness index were extracted from well logs using various empirical correlations. Hierarchical clustering, as an unsupervised machine learning method, was then applied to these data, resulting in six clusters. Based on these clusters, the reservoir interval was divided into 13 zones labeled A to M. By calculating the principal stresses and pore pressure, the minimum horizontal stress was used to determine stress zones bounded by stress barriers, identifying six stress zones within the studied interval in the well. Finally, by analyzing and integrating the results of rock mechanical zonation, stress zonation, and reservoir parameters (porosity and permeability), appropriate zones for hydraulic fracturing were selected. Stress zones 6, 3, and 5 were identified as the most suitable zones for hydraulic fracturing operations.</p><p>شکاف هیدرولیکی یکی از روش¬های انگیزش چاه است که به‌صورت گسترده در مخازن نفتی و گازی دنیا در حال انجام می¬باشد. انتخاب زون مناسب برای عملیات شکاف هیدرولیکی از نظر اقتصادی بسیار کلیدی است. پارامترهای ژئومکانیکی در انتخاب زون‌های کاندید بسیار مؤثر و پر اهمیت می‌باشند. از جمله مهم‌ترین پارامترهای ژئومکانیکی می‌توان به اندازه و جهت‌یابی تنش افقی مینیمم و خواص مکانیک سنگی سازند اشاره کرد. در این مطالعه، چگونگی زون بندی و انتخاب زون مناسب، با استفاده از تعیین زون‌های تنشی از تنش افقی مینیمم، تعیین زون‌های مکانیک سنگی با استفاده از پارامترهای مکانیک سنگی و با تلفیق این نتایج با حد برش‎های مجاز برای تخلخل و تروایی مورد بررسی قرار گرفته است. ابتدا، پارامترهای مکانیک سنگی شامل مدول یانگ، نسبت پواسون، مقاومت فشاری تک محوری، چقرمگی شکست، و اندیس شکنندگی سنگ با استفاده از لاگ¬های چاه و با به‌کارگیری روابط تجربی مختلف استخراج شده¬اند. با اعمال روش خوشه‌بندی سلسله مراتبی به‌عنوان یکی از روش¬های یادگیری بدون نظارت یادگیری ماشین بر روی این داده¬ها، شش خوشه تعیین شده¬اند که با استفاده از این خوشه¬ها بازه مخزنی به 13 زونA تا M تقسیم‌بندی شده است. با محاسبه مقادیر تنش¬های اصلی و فشار منفذی، از تنش افقی مینیمم برای تعیین زون¬های تنشی که با موانع تنشی محدود شده¬اند استفاده شده است که برای بازه مورد مطالعه در چاه شش زون تنشی مشخص شده است. با بررسی و تلفیق نتایج زون بندی مکانیک سنگی، زون¬های تنشی و پارامترهای مخزنی تخلخل و تروایی به انتخاب زون¬های مناسب برای شکاف هیدرولیکی پرداخته شده است که زون‌های تنشی شش، سه، و پنج به‌عنوان مناسب‌ترین زون‎‌ها انتخاب شده‌اند.</p>http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/51155مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71281974202577Biostratigraphy of the Cretaceous deposits based on Calcareous nannofossils in the Kuhbanan section (northwest Kerman, Central Iran sedimentary basin)زیستچینهنگاری نهشتههای کرتاسه براساس نانوفسیلهای آهکی در برش کوهبنان (شمال غرب کرمان، حوضه رسوبی ایران مرکزی)3950faمرضیهنطقی مقدمدانشگاه فردوسی مشهد202532<p>To study the microbiostratigraphy of Cretaceous deposits in central Iran, the Kuhbanan section in northwest Kerman was selected. Investigated thickness of the Cretaceous deposits in this section is 326 meters and mostly consists of marl and limestone. The studies led to the identification of 17 genera and 38 species of calcareous nannofossils. Based on the index calcareous nannofossils, this section was divided into four standard biozones: Chiastozygus litterarius zone, Prediscosphaera columnata zone, Eiffellithus turriseiffelii zone, and the lower boundary of Microrhabdulus decoratus zone. Based on these biozones, the deposits studied in this section span the Aptian to early Cenomanian. The first occurence of Microrhabdulus decoratus along with Braarudosphaera bigelowii in the Cenomanian and the last occurence of Eiffellithus parvus, Lithraphidites alatus, and Braarudosphaera africana in the Cenomanian indicate the transition from the early Cretaceous to the beginning of the late Cretaceous in this section.</p><p>برای مطالعه میکروبیواستراتیگرافی نهشته‌های کرتاسه ایران مرکزی، برش کوهبنان در شمال غرب کرمان انتخاب شده است. ضخامت بررسی‌شده نهشته‌های کرتاسه در این برش 326 متر بوده و بیشتر شامل مارن و سنگ‌آهک است. مطالعات انجام شده منجر به شناسایی 17 جنس و 38 گونه از نانوفسیل‌های آهکی شد. براساس نانوفسیل‌های آهکی شاخص، اين برش به چهار زیست‌زون استاندارد Chiastozygus litterarius zone، Prediscosphaera columnata zone، Eiffellithus turriseiffelii zone و لبه پایینی Microrhabdulus decoratus zone تفكيك شد. برمبناي اين زیست‌زون‌ها، نهشته‌های مورد بررسی در اين برش، بازه آپتین تا سنومانین پیشین را در بر مي‌گيرند. اولین ظهور Microrhabdulus decoratus همراه با Braarudosphaera bigelowii در سنومانین و آخرین ظهور Eiffellithus parvus، Lithraphidites alatus و Braarudosphaera africana در سنومانین نشانگر عبور از کرتاسه پیشین و آغاز کرتاسه پسین در این برش است.</p>http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/51161مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71281974202577Geochemical Assessment of Arsenic in Water, Soil, and Sediment and Its Bioaccumulation Relationship in Human Hair, Bardsir Area, Urumieh–Dokhtar Magmatic Beltبررسی زمینشیمی آرسنیک در محیطهای آب، خاک و رسوب و ارتباط آن با تجمع زیستی در منطقه بردسیر، کمربند ارومیه–دختر5163faراحلههاتفیپژوهشکده علوم ¬پایه کاربردی، جهاد دانشگاهیفرهاد اسدیانپژوهشکده علوم ¬پایه کاربردی، جهاد دانشگاهیزهرابوسلیکگروه زمينشناسی محيطی، پژوهشکده علوم پايه کاربردي، جهاد دانشگاهی، تهران، ايرانبتولجان جانهگروه زمينشناسی محيطی، پژوهشکده علوم پايه کاربردي، جهاد دانشگاهی، تهران، ايران2025629<p>This study investigates the geochemical behavior of arsenic in environmental media (water, soil, and sediment) and its bioaccumulation in human hair in the Bardsir region, located within the Urumieh–Dokhtar volcanic–plutonic belt of southeastern Iran. A total of 240 samples—including 100 water, 68 soil, 21 sediment, and 102 human hair samples—were collected and analyzed using ICP–MS. The average arsenic concentrations in water, soil, and sediment were 66 µg/L, 7 mg/kg, and 5 mg/kg, respectively. In parts of the groundwater, arsenic exceeded the WHO guideline value (10 µg/L), indicating geogenic contamination derived from altered and sulfide-bearing volcanic rocks. Approximately 61% of the hair samples contained arsenic at levels above the natural background (1 mg/kg), suggesting chronic exposure of the local population. Correlation and regression analyses revealed a stronger association between arsenic in hair and water (r = 0.48, R² = 0.23) than with soil (r = 0.25, R² = 0.06) or sediment (r = 0.14, R² = 0.02), indicating that groundwater is the primary pathway of arsenic transfer to humans. Geochemically, reducing aquifer conditions (Eh −100 to −200 mV), alkaline pH (9–10), and the presence of permeable NW–SE faults enhance arsenic mobility as As (III). The results indicate that arsenic contamination in the Bardsir area is mainly geogenic, controlled by geological and hydrogeochemical factors, with a clear link to bioaccumulation in humans. This study demonstrates the necessity of continuous groundwater monitoring in altered and volcanic terrains of Iran to mitigate geochemical and public health risks.</p><p>پژوهش حاضر با هدف بررسی زمین‌شیمی آرسنیک در اجزای محیطی (آب، خاک و رسوب) و ارتباط آن با تجمع زیستی در موی انسان در منطقه بردسیر، واقع در کمربند آتشفشانی–پلوتونیکی ارومیه–دختر انجام شد. برای این منظور، در مجموع ۲۴۰ نمونه شامل ۱۰۰ نمونه آب، ۶۸ نمونه خاک، ۲۱ نمونه رسوب و ۱۰۲ نمونه مو برداشت و به روش ICP–MS آنالیز گردید. نتایج نشان داد که میانگین غلظت آرسنیک در آب، خاک و رسوب به‌ترتیب ۶۶ میکروگرم در لیتر، ۷ و ۵ میلی‌گرم در کیلوگرم است. در بخشی از آب‌های زیرزمینی، غلظت آرسنیک از حد مجاز جهانی (۱۰ میکروگرم در لیتر، WHO) تجاوز کرده و بیانگر آلودگی زمین‌زاد ناشی از حضور سنگ‌های دگرسان‌شده و سولفیددار است. بررسی‌ها نشان داد که در ۶۱ درصد از نمونه‌های موی انسان، غلظت آرسنیک بالاتر از حد طبیعی (mg/kg ۱) است که گویای مواجهه مزمن جمعیت محلی با آرسنیک می‌باشد. تحلیل همبستگی و رگرسیون نشان داد که رابطه بین آرسنیک مو و آب (r = 0.48, R² = 0.23) قوی‌تر از خاک (r = 0.25, R² = 0.06) و رسوب (r = 0.14, R² = 0.02) است، که بیانگر نقش غالب آب زیرزمینی در انتقال آرسنیک به بدن انسان است. از نظر زمین‌شیمیایی، شرایط احیایی آبخوان (اغلب بین 100- تا 200-mV)، pH قلیایی (۹–۱۰)، و وجود گسل‌های نفوذپذیر در امتداد شمال‌غرب–جنوب‌شرق موجب افزایش تحرک آرسنیک به‌صورت As(III) شده است. نتایج این تحقیق تأیید می‌کند که منشأ اصلی آلودگی آرسنیک در منطقه بردسیر زمین‌زاد بوده و ارتباط تنگاتنگی میان ویژگی‌های زمین‌شناسی، هیدروژئوشیمیایی و تجمع زیستی این عنصر وجود دارد. این نتایج اهمیت پایش مداوم منابع آب زیرزمینی در نواحی دگرسان‌شده و آتشفشانی کشور را برجسته می‌سازد.</p>http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/52278