مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71280412017621Paleostress analysis in Bozqush Mountains, northwest Iranتحلیل تنش دیرین در کوه¬های بزقوش، شمال غرب ایران110faاحدنوریپریساامینی شریفیمحسن مؤید201779 Knowledge of the local stress field in a region is important in the structural and affecting factors on structural kinematics studies. Therefore, in this paper after describing the basic theoretical principles of stress inversion method from slickensides, it was used field measured heterogeneous fault –slips as raw data to determine the average state of the principal stress axes in order to analyze the regional geodynamic situation of this area. The results of the reduced stress tensor from fault-slip measured data, show 21/156، 64/012 and 14/251 states for σ1، σ2 and σ3 axes respectively. The results of analysis of these data show substantial agreement between the determined principal stress axes and recent tectonic research in this region. اطلاع از میدان تنش محلی در یک منطقه، در بررسی های ساختاری و عوامل موثر بر کینماتیک ساختارهای منطقه حائز اهمیت است. ازاین‌رو، در این پژوهش ضمن توضیح مبانی نظری اساسی روش وارون سازی تنش از صفحات گسل-خش لغزش، برداشت های صحرایی ناهمگن لغزش گسلی به‌عنوان داده های خام برای تعیین موقعیت میانگین محورهای اصلی تنش به‌منظور تحلیل وضعیت ژئودینامیک منطقه، مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج حاصل از حل تنسور تنش تقلیل یافته داده های گسل-خش لغزش برداشت شده، نشانگر موقعیت های 156/21، 012/64 و 251/14 برای (به ترتیب) σ1، σ2 و σ3 است. نتایج حاصل از تحلیل این داده ها، نشان می دهد که هم خوانی قابل توجهی بین سوگیری محورهای اصلی تنش محاسبه شده و پیشینه مطالعات زمین‌ساختی منطقه، وجود دارد.

http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/9470

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71280412017621The Evidence of multiple origin for calcareous springs in the Abe Ask region (Southeast of Damavand volcano) using isotopic data, water geochemistry and Remote Sensing studies.شواهد اختلاطی بودن منشأ چشمه‌های آهکی آب اسک (جنوب شرق آتشفشان دماوند) بر اساس مطالعات ایزوتوپی نهشته‌های کربناته، ژئوشیمی آب و دورسنجی110fa سميه رحماني جوانمرد دانشگاه لرستانصفیه امیدیاندانشگاه تهراننسیبهزارعی 201779 There are several calcareous springs and travertine deposits on Southeast flanks of Damavand volcano in Abe Ask area (85 km northeast of Tehran, Central Alborz zone). In this study, based on carbon and oxygen isotopic signatures on travertine deposits, the source of spring water was evaluated. Isotopic signatures show that δ13C and δ18O values enrichment in travertines gradually away from the springs. According to the primitive value of δ13C(CO2), travertine was deposited from a hydrothermal metasomatic fluids. Concerning to the linear trend between the δ13C– δ18O of travertine, the main hydrothermal metasomatic fluid (that was responsible for travertine deposition) was probably mixed with fluids of different origins. According to the isotopic analysis, the mantle-sea origin is suggested for the dissolved CO2 of water springs, in addition, the results of water geochemical data also confirmed a deep source for the Abe Ask water springs. According to the remote sensing investigation on satellite images, the distribution of travertine and faults lineation and drainage pattern, suggest the strong effect of surface and tectonic processes, in controlling the placing and distribution of the travertine. Finally, geochemical data on water springs and isotope investigations on travertine reveal both surface and deep-water source contribution in formation of the Abe Ask water springs. در دامنه‌های جنوب شرقی آتشفشان دماوند (85 کیلومتری شرق تهران واقع در پهنه البرز مرکزی) در منطقه آب اسک، چندین چشمه آهکی تراورتن‌ساز وجود دارد. به‌منظور تعیین منشأ عمقی آب این چشمه‌ها بر اساس منشأ گاز CO2، از داده‌های ایزوتوپی کربن و اکسیژن نهشته‌های کربناته و همچنین داده‌های ژئوشیمی آبی استفاده گردید. آنالیزهای ایزوتوپی نشان می‎دهند که با دور شدن از چشمه‎ها، تراورتن‎ها از δ13C و δ18O غنی‎شدگی نشان می‎دهند. بر اساس مقادیر δ13C(CO2) اولیه، سیال رسوب‌دهنده نهشته‎ها یک سیال هیدروترمال متاسوماتیسم کننده بوده است. با توجه به روند خطی مشاهده شده بین مقادیر δ13C - δ18O در تراورتن‌های منطقه، احتمالاً این سیال با آب‎هایی با منشأ متفاوت اختلاط پیدا کرده است. بر اساس نتایج ایزوتوپی منشأ گاز CO2 این چشمه‌ها، دریایی- گوشته‌ای تشخیص داده شده، همان‌طور که نتایج بررسی داده‌های شیمیایی بر روی آب‌های چشمه‌های آب اسک، مؤید وجود یک منشأ عمیق برای آب‌های این منطقه است. بر اساس مطالعات دورسنجی صورت گرفته، هم‌راستا بودن روند کشیدگی و ظهور تراورتن‌های شناسایی شده با روند خطواره‌های گسلی بررسی شده در صحرا و همچنین آبراهه‌ها، حاکی از تأثیر قوی آبخوان‌های سطحی در سیستم زهکشی درونی زایش نهشته‌های کربناته در این منطقه می‌باشد. در نهایت بر اساس مطالعات ژئوشیمی آب و ایزوتوپی رسوبات، شرکت هر دو منشأ آب‌های سطحی و آب‌هایی با منشأ عمقی، برای منشأ آب چشمه‌های این ناحیه معرفی می‌گردد.

http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/9471

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71280412017621Microfacies, Sedimentary Environment and Sequence Stratigraphy of the Qom Formation, Deh Namak, Northwest of Garmsarریز رخساره، محیط رسوبی و چینه‎نگاری سکانسی سازند قم در برش ده نمک، شمال شرق گرمسار110faجهانبخش دانشیاندانشگاه خوارزمی تهران الهام اسدی مهماندوستییوسفرمضانیموسسه عطار201779 Deh Namak section is exposed along the most northern point of the Qom Formation, where the Central Iran zone and Alborz zone come together. The study of microfacies, sedimentary environments and sequence stratigraphic features of the Qom Formation in this area can help to understand the situation of the Qom sedimentary basin in the northern part, bordering the Alborz zone. 166 samples of the Qom Formation in Deh Namak section in the northwest of Garmsar are investigated. Microfacies analysis of these sedimentary rocks indicates that according to sedimentary environment they consist of nine microfacies belonging to four facies belts including tidal flat, agoon, shoal/reef sediments and slope of platform. Due to the absence of the gravitational and turbidity sediments and abundance of reef/shoal sediments, a rimmed carbonate shelf depositional environment is suggested in which more sediments were precipitated in shallow water. In this model, deep facies of the basin did not spread and the deepest facies belong to the slope. Also, sequence stratigraphic studies show that the Deh Namak section is composed of four sedimentary sequences of third- order, two types II and one type I sequence boundaries were recognized in this formation. برش ده نمک در شمالی‎ترین نقطه‎ای که سازند قم رخنمون دارد و به عبارتی در محلی که زون ایران مرکزی هم‌مرز با زون البرز است، واقع شده است. مطالعه ویژگی‎های ریز رخساره‎‎ای، محیط رسوبی و چینه نگاری سکانسی سازند قم در این محدوده می‎تواند به درک وضعیت حوضه رسوبی قم در شمالی‎ترین بخش آن و هم‌مرز با زون البرز، کمک شایان توجهی نماید. در این مطالعه 166 نمونه از رسوبات سازند قم در برش ده نمک واقع در شمال شرق گرمسار مورد بررسی قرار گرفته است. آنالیز ریز رخساره‌ای منجر به شناسایی نه ریز رخساره‎ شده و از نظر محيط رسوب‌گذاري به چهار كمربند رخساره‌اي پهنه جزر و مدي، لاگون، رسوبات سدي/ریفی و شیب پلاتفرم تعلق دارند. به دلیل عدم گسترش نهشته‎های ثقلی و توربیدایتی و وجود فراوان نهشته‎های سدی/ریفی، محيط‌ تشكيل نهشته‎های کربناته سازند قم در برش ده نمک که بیشترین ته‌نشست آن در بخش‎های کم‌عمق حوضه بوده یک شلف کربناته لبه‌دار پیشنهاد می‎شود. در این مدل، رخساره‎های مربوط به ناحیه عمیق حوضه گسترش نداشته و عمیق‎ترین رخساره مربوط به بخش‎های شیب پلاتفرم می‎باشد. همچنین مطالعات چینه نگاری سکانسی نشان می‎دهد که برش ده نمک شامل چهار سکانس رسوبی رده سوم، سه مرز سکانسی از نوع اول و دو مرز سکانسی از نوع دوم می‎باشد.

http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/9472

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71280412017621Geochemistry of pegmatitic and vein tourmalines and their formation mechanism in the Mashhad leucogranites ژئوشیمی و نحوه تشکیل تورمالین¬های پگماتیتی و رگه¬ای در لوكوگرانیت¬های مشهد110faفرهاد زالدانشگاه لرستانزهرا طهماسبیدانشگاه لرستانحسین احمدی نوبری201779 The studied area is located in the Binalud Zone and comprises Mashhad leucogranites (g2) that include pegmatites and tourmaline veins. According to studies of the Mashhad leucogranites, these granites are peraluminous, highly differentiated and resulted from melting metapelites. In these granites, tourmaline can be seen in various forms of dendritic, nodules, vein and pegmatitic forms. For geochemical studies of vein and pegmatitic tourmalines, it was used microprobe analysis (EPMA), XRF and ICP- MS. Based on these analyses, pegmatitic tourmalines include schorl and vein tourmalines which are magnesium-rich- schorl and both are classified in the range of alkaline tourmalines. They have oscillatory chemical zoning and bluish green to brown pleochroism that is probably due to changes in concentration of Ti, Ca, and Fe. In the studied tourmalines, major substitutions took place including Na+(Fe+Mg)= X-Vacancy+Al and Na+(Fe+Mg)OH=Na+Al(O). Both types of tourmalines are resulted from magma differentiation with this difference that pegmatitic tourmalines show magmatic system characteristics but vein tourmalines have magmatic-hydrothermal system characteristics. These properties are related to the pegmatitic development stages and fluids obtained during their evolution. منطقه مورد مطالعه بخشی از زون بینالود است که شامل لوکوگرانیت های مشهد با پگماتیت ها و رگه های تورمالین دار می باشد. با توجه به مطالعات انجام شده بر روی لوکوگرانیت های مشهد، این گرانیت ها جزء گرانیت های پرآلومینیم، بسیار تفریق یافته و حاصل از ذوب متاپلیت ها معرفی شده اند. در این گرانیت ها، تورمالین به شکل های مختلف دندريتي، نودولی، رگه ای و پگماتیتی ديده مي شود. برای بررسی ژئوشیمی تورمالین های رگه ای و پگماتیتی از آنالیزهای میکروپروپ (EPMA)، XRF و ICP- MS استفاده شده است. بر اساس اين آنالیزها، تورمالین هاي پگماتیتی از نوع شورل و تورمالین هاي رگه ای از نوع شورل غنی از منیزیم می باشند و هر دو نوع در محدوده تورمالین های قلیایی قرار می گیرند. این تورمالین ها دارای منطقه بندی نوسانی و چندرنگی سبز-آبی تا قهوه ای می باشند که به دليل تغییر در مقادیر Ti ، Ca و Fe از مرکز به حاشیه کانی می باشد. در تورمالین های مورد مطالعه، مهم‌ترین جانشینی ها از نوع Na+(Fe+Mg)= X-Vacancy+Al و Na+(Fe+Mg)OH=Na+Al(O) هستند. هر دو نوع تورمالین حاصل تفریق ماگما بوده با اين تفاوت كه تورمالین هاي پگماتیتی خصوصیات سیستم ماگمایی و تورمالین هاي رگه ای ويژگي هاي ماگمایی- گرمابی را نشان می دهند که این به مراحل تکامل پگماتیت ها و سیالات حاصل در طول تکامل آن ها مرتبط می باشد.

http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/9473

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71280412017621Microfacies and sedimentary environment of the Shahbazan Formation in well no. 3 of the Qhaleh Nar oil fieldریز رخساره‌ها و محیط رسوبی سازند شهبازان در چاه شماره 3 ميدان نفتي قلعه نار، جنوب غرب لرستان110faحسين قنبرلو دانشگاه اصفهانمجتبی ربیعی وزیریهوشنگ خیریمریماحمدی طاهریکارشناس کشتیرانیعلیشهدادیعضو هیئت علمی201779In this study, microfacies and depositional environment of the Shahbazan Fromation are investigated in well no. 3 of the Qhaleh Nar oil field (SW Lurestan). The thickness of the Shahbazan Formation in the studied well is 228 meters. This formation consists mainly of limestone and dolomite. The lower boundary of the Shahbazan Formation with the Pabdeh Formation is conformable and its upper boundary with Asmari Formation is marked by an unconformity. The Shahbazan Formation in the studied well is considered middle Eocene (early Lutetian) to late Eocene (Priabonian) in age. Fourteen microfacies types were distinguished based on their depositional texture, petrographic analysis and fauna in the studied well. The sediments were deposited in open marine, bar and lagoon subenvironments. Based on distribution of microfacies, it seems that the lower and upper parts of the Shahbazan Formation were deposited in two types of carbonate settings. The lower part was deposited in an open shelf setting, while, a homoclinal ramp were recognized for the upper part. The lower and upper parts of the Shahbazan Formation can be divided into two subenvironments, middle and outer shelves and middle and inner ramps, respectively. The production rate and diffusion coefficient and the tectonic conditions are the effective factors on the evolution of the platform from an open shelf setting to a homoclinal carbonate ramp . در این مطالعه رخساره‌ها و محیط رسوبی سازند شهبازان در چاه شماره 3 ميدان نفتي قلعه نار (جنوب غرب لرستان) مورد بررسي قرار گرفته است. سازند شهبازان در چاه مورد مطالعه 228 متر می‌باشد که عمدتاً از آهک و دولومیت تشکیل شده است. مرز پایینی این سازند با سازند پابده به‌صورت تدریجی و مرز بالایی آن با سازند آسماری به‌صورت ناپیوسته در نظر گرفته شده است. سن سازند شهبازان در چاه مورد مطالعه ائوسن میانی (اوایل لوتتین) تا ائوسن بالایی (پریابونین) می‌باشد. 14 ريز رخساره براساس بافت رسوبی و مطالعات سنگ‌شناختی و فسیل شناختی در چاه مورد مطالعه شناسايي شد. اين رسوبات در زیر محیط‌های درياي باز، سد و لاگون برجاي گذاشته شده‌اند. با توجه به پراکندگی رخساره‌های معرفي شده، به نظر می‌رسد بخش‌های زيرين و بالايي سازند شهبازان در منطقه مورد مطالعه در دو محيط به نسبت متفاوت نهشته شده‌اند. رسوب‌گذاری در بخش زيرين در يك شلف باز و رسوب‌گذاری بخش بالايي در يك رمپ كربناته صورت گرفته است. علاوه بر این محیط تشکیل بخش زیرین سازند شهبازان به دو زیر محیط شلف خارجی و میانی و بخش بالایی را به زیر محیط‌های رمپ میانی و داخلی می‌توان تقسیم کرد .تبديل پلت فرم در اين سازند از شلف باز به رمپ هموكلينال بر اثر عواملی از قبیل نرخ تولید و ضریب انتقال و شرایط تکتونیکی حاکم بر حوضه رسوبی بوده است.

http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/9474

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71280412017621Sedimentology and sedimentary geochemistry of aerosol over Ahvaz metropolisرسوب‌شناسی و زمین‌شیمی رسوبی ریزگردها در کلان‌شهر اهواز110faعلي حسين جليلياندانشگاه پيام نور201779 Dust storms are dispersion of very fine solid particles in the air that lead to serious socio-environmental and economic problems. They have been widely observed in recent years in the sky of western and southern parts of Iran. The concentrations of dusts have sometimes reached up to a level estimated 66 times more than the acceptable and normal limits. In order to evaluate textural properties, mineralogical and chemical composition of dust samples were collected during dust storms that blew over Ahvaz metropolis in July and August 2014. The results indicated that statistical parameters of the samples were +6.10 phi, 2.17, +0.14 and 0.71 for mean grain size, standard deviation, skewness and kurtosis respectively. The main mineralogical constituents were quartz, feldspar, calcite and gypsum with a minor proportion of pyroxene, goethite, hornblende and biotite. The results also revealed that the shape of sand grains is well-rounded as a result of transportation and abrasion of these grains over a long distance. Moreover, XRD analyses of samples reflected the clay minerals fraction of dusts mainly comprised of kaolinite, polygorskite and chlorite. These types of clay minerals show a dry climate and an alkaline source area. Atomic absorption and X-ray fluorescence analysis showed major elements as Si, Al and Fe with minor elements such as Mg, Na and Ca. These dusts also contained minor and toxic elements such as heavy metals, and estimated enrichment factors showed that Ni, Co, Cd and Zn had high enrichment suggesting anthropogenic origin. ريزگرد توده اي از ذرات جامد در مقياس ميکرون است که در هوا پخش مي شود و اثرات زيانبار زیست‌محیطی، اجتماعي و اقتصادي بسيار از خود برجاي مي گذارد. در سال هاي اخير، در آسمان ايران به‌ویژه مناطق جنوبي و غربي، ريزگردها به‌طور گسترده اي ظاهر شده و در برخي موارد غلظت آلاينده هاي ناشي از آنها تا 66 برابر حد مجاز هم رسيده است. به‌منظور آگاهي از ويژگي هاي بافتي، کانی‌شناسی و ترکيب شيميايي ريزگردها در اهواز نمونه هايي از رسوبات برجاي مانده از توفان هاي گرد و غبار اين کلان‌شهر در تابستان 1393 جمع‌آوری و مورد بررسي قرار گرفت. نتايج دانه سنجي نشان مي دهد که اين نمونه ها از 50/11 درصد ماسه بسيار دانه‌ریز، 61 درصد سيلت و 50/27 درصد رس تشکيل شده و از نظر بافتي در محدوده سيلت (رده Z) و سيلت ماسه اي (رده sZ) قرار مي گيرند. ميانگين اندازه دانه ها 10/6+ في (سيلت متوسط)، انحراف معيار 17/2 في (جورشدگي بسيار بد)، کج شدگي مثبت (14/0+) و کشيدگي پهن (71/0) تعيين گرديد. با توجه به شکل منحني تجمعي، دامنه تغييرات اندازه دانه ها و پارامترهاي آماري، نمونه-هاي مورد مطالعه در گروه لُس هاي سيلتي قرار مي گيرند. کاني هاي اصلي موجود در بخش درشت تر ريزگردها را کاني-هاي روشن به‌ویژه کوارتز، فلدسپات، کلسيت و ژيپس تشکيل مي دهند که با درصد کمي از کاني هاي تيره مثل پيروکسن، گوتيت، هورنبلند و بيوتيت همراه هستند. این ترکيب بيانگر فراواني تکتوسيليکات ها و آلومينوسيليکات ها در خاستگاه ریزگردها است که عمدتاً از بيابان هاي عراق و عربستان منشأ گرفته اند. در نمودارهاي پراش اشعه ايکس هم رس هايي از نوع کائولينيت، پالي گورسکيت و کلريت شناخته شدند که شرايط آب و هوايي خشک و محيط قليايي منشأ این ذرات را تأیید مي کنند. پایش توفان های نیمه دوم سال 1393 از یک تغییر مشخص در منشأ ریزگردها به کانون های داخل کشور حکایت می کند که ضرورت بررسی مداوم این پدیده را گوشزد می کند. نتايج طیف‌سنجی جذب اتمي و فلورسانس اشعه ايکس نشان مي دهند که سيليسيم، آلومينيم و آهن فراوان ترين عناصر موجود در گرد و غبار اهواز هستند. محاسبه ضریب غنی‌شدگی برخی از عناصر کمیاب هم حاکی از غلظت بالا و منشأ غیرطبیعی بعضی فلزهاي سنگين مثل نيکل، کبالت، کادميم و روی در ريزگردهای مورد مطالعه است.

http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/9475

مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوریفصلنامه زمین شناسی ایران1735-71280412017621Petrography, depositional environment and Cu mineralization in redbeds, North of Torbat- Heydarieh (Kadkan sedimentary basin)سنگ‌نگاری، محیط رسوب‌گذاری و کانه‌زایی مس در لایه‌های رسوبی قرمزرنگ، شمال تربت حیدریه (حوضه رسوبی کدکن)110fa201779 Copper mineralization in the Kadkan sedimentary basin occurs as stratiform and lenticular shape and it seems to be redbed type sediment-hosted copper deposits. Mineralization is mainly dispersed and confined to the red sandstone- marl units with thick interbeds of Eocene-Oligocene conglomerate and includes primary ore minerals: chalcopyrite, pyrite and chalcocite and secondary ore minerals: covellite, malachite and azurite. By considering the obtained results, control of mineralization in these sandstones is in relation with alteration of feldspars, concentration of clays and organic matter. Sandstones are medium to thick in thickness, bright red to dark gray in color and are classified as arkose, lithic arkose and iron bearing fine-grained submature feldspatic litharenite that were deposited in a river-dominated deltaic environment and active margin. The potential of sediment-hosted copper mineralization decreases in the redbeds from east to west (Kadkan) of the region. The results indicate that the copper mineralization in the study area is redbed type sediment-hosted copper. كانيسازي مس در حوضه رسوبی کدکن به‌صورت عدسي شکل و چینه‌سان و احتمالاً از نوع كانسارهاي مس با ميزبان طبقات قرمز مي‌باشد. كانيسازي عمدتاً به‌صورت پراكنده و محدود به واحدهاي ماسه‌سنگي- مارني قرمز رنگ با ميان‌لايه‌هاي ضخيم و صخره‌ساز، كنگلومرا با سن ائوسن- اليگوسن و شامل کانی‌های اولیه کالکوپیریت، پیریت و كالكوسيت و کانی‌های ثانویه كوليت، مالاكيت و آزوريت است. با توجه به یافته‌های به‌دست آمده، کنترل کانی‌سازی در این ماسه‌سنگ‌ها در ارتباط با میزان دگرسانی فلدسپارها، تمرکز رس‌ها و مواد آلی می‌باشد. ماسه‌سنگ‌ها از نوع آركوز، ليتيك آركوز و فلدسپاتيك ليتارنايت ساب مچور ريزدانه آهن‌دار، متوسط تا ضخيم لایه و به رنگ قرمز روشن تا خاكستري تيره مي‌باشند که در محیط دلتای تحت تاثیر رودخانه‌ و حاشیه فعال نهشته شده‌اند. نتايج به دست آمده گوياي آن است كه تيپ كاني سازي در منطقه مورد مطالعه از نوع كانسارهاي مس با ميزبانی طبقات قرمز می‌باشد.

http://geology.saminatech.ir/ar/Article/Download/9476